همه مقالات
اولویت چیدمان کالا در قفسههای فروشگاهی؛ هر محصول را کجا قرار دهیم؟
ژوئن
بهطور کلی، بخش میانی و محدوده دید قفسه ارزش بیشتری برای نمایش کالاهای مهم دارد؛ طبقات پایین برای محصولات سنگین و حجیم مناسبتر هستند و طبقات بالاتر را میتوان به کالاهای سبکتر یا محصولاتی اختصاص داد که وابستگی کمتری به دیدهشدن فوری دارند.
اما ارتفاع قفسه تنها معیار نیست. فروش، حاشیه سود، اندازه محصول، مخاطب، میزان گردش کالا و حتی تعداد واحدهایی که از روبهرو دیده میشوند، باید در تعیین اولویت چیدمان کالا در قفسههای فروشگاهی در نظر گرفته شوند. برای پاسخ کامل به سوال «کدام محصول باید در کدام طبقه از قفسه فروشگاهی قرار بگیرد؟» همراه ما باشید.
اولویت چیدمان کالا در قفسه فروشگاهی چگونه تعیین میشود؟
پیش از چیدمان باید مشخص کنید هر محصول چه نقشی در فروشگاه دارد. برای مثال:
| نوع کالا | جایگاه پیشنهادی |
|---|---|
| پرفروش و پرتقاضا | در دسترس و بهآسانی قابل پیدا کردن |
| پُرسود یا دارای اولویت فروش | محدوده دید و قسمت میانی قفسه |
| محصول جدید | نقاط پربازدید و قابل مشاهده |
چیدمان کالا در طبقات فوقانی قفسه
طبقات بالایی بیش از آنکه برای دسترسی سریع مناسب باشند، در محدودهای قرار دارند که مشتری برای دیدن یا برداشتن کالا باید توجه بیشتری نشان دهد.
بنابراین معمولاً بهتر است محصولاتی در این بخش قرار بگیرند که:
- سبک هستند؛
- مشتری مشخص خود را دارند؛
- نیاز کمتری به دسترسی مداوم دارند؛
- برای تکمیل ظاهر دسته محصول مناسباند؛
- یا جزو کالاهای تخصصی و کمگردشتر محسوب میشوند.
در برخی شیوههای سنتی چیدمان، برندهای کوچکتر یا کمتر شناختهشده نیز در طبقات بالا قرار میگیرند. با این حال این کار نباید یک قانون ثابت باشد؛ اگر هدف فروشگاه معرفی یک برند جدید باشد، قرار دادن آن در قسمت بالایی ممکن است دقیقاً برخلاف هدف فروش عمل کند.
نکته مهم دیگر ایمنی است. محصولات بسیار سنگین یا بستههای حجیم نباید فقط برای پر کردن فضای قفسه به طبقات بالا منتقل شوند.
منطقه مرکزی یا «خال سیاه» قفسه چیست؟
دو یا چند طبقهای که تقریباً در محدوده دید و دسترسی راحت خریدار قرار دارند، مهمترین بخش قفسه فروشگاهی محسوب میشوند. گاهی در منابع چیدمان از این قسمت با مفهوم Bull’s-eye Zone یا منطقه هدف یاد میشود و در برخی منابع فارسی اصطلاح «خال سیاه» نیز برای آن به کار رفته است.
این همان بخشی است که مشتری بدون بالا یا پایین بردن زیاد سر، محصولات را مشاهده میکند.
کالاهای مناسب برای این محدوده عبارتاند از:
- محصولات دارای حاشیه سود مناسب؛
- برندهایی که فروشگاه قصد دارد بیشتر دیده شوند؛
- محصولات جدید و نیازمند معرفی؛
- کالاهای اصلی هر گروه؛
- برخی محصولات پرفروش؛
- کالاهایی که مشتری معمولاً چند گزینه آنها را با یکدیگر مقایسه میکند.
با این حال، قرار دادن تمام پرفروشترین کالاها در این قسمت همیشه بهترین تصمیم نیست.
ممکن است محصول دیگری حاشیه سود بیشتری داشته باشد یا فروشگاه بخواهد آن را بیشتر معرفی کند. در این حالت، فضای ارزشمند محدوده دید میتواند به محصول دوم اختصاص پیدا کند. بنابراین سؤال اصلی این است که: کدام کالا بیشترین منفعت را از قرار گرفتن در این جایگاه میبرد؟
چیدمان طبقات همسطح با چشم کودکان
در فروشگاههایی که محصولات مخصوص کودکان دارند، ارتفاع دید کودک نیز باید در طراحی چیدمان در نظر گرفته شود. خوراکیهای کودک، برخی اسنکها، غلات صبحانه کودک، محصولات کوچک سرگرمی و کالاهای مشابه در محدودهای پایینتر از سطح چشم بزرگسال دیده میشوند.
قرار گرفتن این محصولات در ارتفاع متناسب دو مزیت دارد:
- اول اینکه کودک محصول را راحتتر میبیند.
- و دوم اینکه در صورت مناسب بودن وزن و ابعاد کالا، دسترسی به آن سادهتر است.
محصولات شکستنی، سنگین یا کالاهایی که دسترسی مستقیم کودک به آنها مناسب نیست باید خارج از این محدوده قرار بگیرند.
چیدمان طبقات نزدیک کف فروشگاه
طبقات پایین معمولاً نسبت به بخش میانی توجه بصری کمتری دریافت میکنند، اما برای بعضی محصولات بهترین جایگاه هستند.
این بخش برای موارد زیر مناسب است:
- بطریها و بستههای سنگین؛
- کالاهای عمده و خانوادگی؛
- بستهبندیهای بزرگ و نامتعارف؛
- برخی کالاهای اقتصادی؛
- محصولاتی که مشتری مشخصاً برای خریدشان جستوجو میکند.
برای مثال قرار دادن بسته ششتایی نوشیدنی روی طبقه پایین منطقیتر از قرار دادن آن در ارتفاع چشم است. محصول سنگین است، فضای زیادی اشغال میکند و مشتری برای برداشتن آن نیز به جایگاه پایینی دسترسی مناسبتری دارد.
در بعضی فروشگاهها محصولات برند اختصاصی فروشگاه نیز در طبقات پایین قرار میگیرند؛ بهویژه زمانی که این کالاها مشتریان ثابت خود را دارند. با این حال اگر هدف افزایش فروش برند اختصاصی باشد، بخشی از آن میتواند در محدودههای قابلدیدتر نیز نمایش داده شود.
تعداد Facing کالا را نیز در نظر بگیرید
اولویت چیدمان فقط به این مربوط نیست که یک محصول در چه طبقهای قرار گرفته است.
Facing به تعداد بستههای یک محصول گفته میشود که از روبهروی قفسه قابل مشاهده هستند.
فرض کنید دو برند نوشیدنی در یک طبقه قرار دارند. اگر از برند اول تنها یک بطری و از برند دوم چهار بطری در عرض قفسه دیده شود، برند دوم حضور بصری بسیار بیشتری دارد.
برای تعیین تعداد Facing میتوان این موارد را بررسی کرد:
- میزان فروش محصول؛
- سرعت خالی شدن قفسه؛
- عرض بستهبندی؛
- موجودی موردنیاز؛
- اهمیت تجاری کالا؛
- فضای موجود در قفسه.
محصولی که چند بار در روز قفسه آن خالی میشود احتمالاً به فضای بیشتری نسبت به یک کالای کمگردش نیاز دارد.
کالاهای مکمل را نزدیک یکدیگر بچینید
اولویت چیدمان تنها درباره بالا یا پایین بودن کالا نیست. مجاورت محصولات نیز اهمیت زیادی دارد.
برای مثال:
- ماکارونی در کنار یا نزدیکی سس؛
- چای در نزدیکی قند و شیرینکننده؛
- مسواک در کنار خمیردندان؛
- چیپس در نزدیکی نوشیدنی؛
- شوینده در کنار محصولات مرتبط.
این شیوه را میتوان نوعی چیدمان مکمل یا Cross Merchandising دانست.
لازم نیست دستهبندی اصلی فروشگاه را به هم بزنید. میتوان مقدار محدودی از کالای مکمل را در کنار محصول اصلی قرار داد تا هنگام خرید به مشتری یادآوری شود.
سرلاین قفسه را به چه محصولاتی اختصاص دهیم؟
سرلاین یا انتهای ردیف قفسهها یکی از نقاط قابلتوجه فروشگاه است و بهتر است برای یک هدف مشخص استفاده شود.
گزینههای مناسب عبارتاند از:
- محصولات تخفیفدار؛
- پیشنهادهای ویژه؛
- محصولات جدید؛
- کالاهای فصلی؛
- کمپین یک برند؛
- مجموعهای از محصولات مکمل.
برای مثال در شروع فصل مدرسه میتوان یک سرلاین را به مجموعهای از خوراکیهای مناسب میانوعده اختصاص داد.
استفاده دائمی از این فضای ارزشمند برای محصولی که هیچ اولویت فروش یا تبلیغاتی ندارد، معمولاً استفاده بهینهای از فضا نیست.
چیدمان نزدیک صندوق چگونه باشد؟
محدوده صندوق یا میز چک اوت برای کالاهایی مناسب است که مشتری برای تصمیمگیری درباره خرید آنها به زمان زیادی نیاز ندارد. محصولات کوچک، کمحجم و خریدهای آنی گزینههای متداول این قسمت هستند.
در مقابل، محصولی که مشتری باید چند برند، قیمت یا مشخصات آن را مقایسه کند معمولاً انتخاب خوبی برای این محدوده نیست، زیرا فضای اطراف صندوق برای توقف طولانی طراحی نشده است.
چیدمان افقی بهتر است یا عمودی؟
هر دو روش میتوانند کاربرد داشته باشند. در چیدمان افقی محصولات یک گروه در امتداد یک طبقه قرار میگیرند. این شیوه امکان مقایسه گزینههای همرده را فراهم میکند.
در چیدمان عمودی محصولات یک برند یا گروه در چند طبقه از بالا به پایین ادامه پیدا میکنند. در نتیجه، محصولات آن گروه در چند ارتفاع مختلف دیده میشوند.
برای فروشگاههای بزرگ بهتر است محل دقیق هر SKU، تعداد Facing و ارتفاع آن در قالب یک پلانوگرام مشخص شود.
پلانوگرام در واقع نقشه چیدمان قفسه است و مشخص میکند هر محصول دقیقاً کجا و با چه میزان فضا قرار بگیرد.
چیدمان را بر اساس دادههای فروش اصلاح کنید
چیدمان خوب یک تصمیم دائمی نیست. بعد از چند هفته، اطلاعات فروش میتواند نشان دهد کدام قسمتها به اصلاح نیاز دارند. برای هر گروه محصول این سؤالها را بررسی کنید:
- کدام کالا سریعتر فروخته میشود؟
- کدام قفسه مرتب خالی میشود؟
- کدام محصول فضای زیادی گرفته اما گردش کمی دارد؟
- چه محصولاتی معمولاً با هم خریداری میشوند؟
- کدام کالای جدید با وجود کیفیت مناسب دیده نمیشود؟
- کدام قسمت فروشگاه کمتر مورد توجه قرار میگیرد؟
سپس چیدمان را تغییر دهید و نتیجه را دوباره بررسی کنید. به این ترتیب، تصمیمگیری درباره چیدمان فروشگاه به جای سلیقه شخصی بر رفتار واقعی مشتری و اطلاعات فروش استوار میشود.
اشتباهات رایج در چیدمان کالا در قفسه
از مهمترین خطاها میتوان به این موارد اشاره کرد:
- اختصاص فضای یکسان به تمام کالاها؛
- قرار دادن تمام پرفروشها در سطح چشم بدون توجه به سودآوری؛
- قرار دادن محصولات سنگین در طبقات بالا؛
- پراکنده کردن محصولات یک گروه بدون منطق مشخص؛
- پر کردن بیش از اندازه قفسه؛
- باقی گذاشتن فضای بیش از حد برای کالای کمفروش؛
- مخفی بودن برچسب قیمت؛
- استفاده نامناسب از سرلاین؛
- تغییر مداوم محل محصولات ضروری؛
- بیتوجهی به سرعت شارژ مجدد کالا؛
- انتخاب قفسه بدون توجه به ابعاد واقعی بستهبندی.
نقش قفسه فروشگاهی در یک چیدمان اصولی
حتی بهترین استراتژی چیدمان زمانی که قفسه فروشگاهی با نوع محصولات هماهنگ نباشد بهدرستی اجرا نمیشود. به همین دلیل، هنگام طراحی قفسهبندی بهتر است موارد زیر همزمان بررسی شوند:
- ابعاد و وزن کالاها؛
- تعداد گروههای محصول؛
- حجم موجودی؛
- عرض راهروها؛
- مسیر حرکت مشتری؛
- نقاط پربازدید فروشگاه؛
- نحوه شارژ قفسهها؛
- محل صندوق و سایر تجهیزات فروشگاهی.
جمعبندی؛ بهترین جای هر کالا کجاست؟
برای اولویت چیدمان کالا در قفسههای فروشگاهی یک فرمول ثابت وجود ندارد، اما میتوان از یک چارچوب ساده استفاده کرد:
کالاهای نیازمند دیدهشدن → محدوده دید
کالاهای مخصوص کودک → محدوده دید و دسترسی کودک
کالاهای سنگین و حجیم → طبقات پایین
کالاهای سبک و کمگردشتر → طبقات بالاتر
محصولات مکمل → نزدیک یکدیگر
کالاهای تبلیغاتی و فصلی → نقاط ویژه مانند سرلاین
در نهایت، بهترین چیدمان فروشگاه باید میان دید مشتری، فروش، سودآوری، سهولت دسترسی، ایمنی و استفاده بهینه از فضای قفسه تعادل برقرار کند.
برای طراحی و اجرای قفسهبندی فروشگاه از کجا شروع کنیم؟
پروشلف در زمینه طراحی، تولید و اجرای سفارشی انواع قفسه فروشگاهی و تجهیزات فروشگاهی فعالیت میکند. اگر قصد راهاندازی یا بازطراحی سوپرمارکت، فروشگاه یا هایپرمارکت را دارید، میتوانید پیش از اجرا درباره نوع قفسه، ابعاد، جانمایی و تجهیزات متناسب با فضای پروژه مشاوره دریافت کنید.
FAQ: راهنمای کامل چیدمان کالا در قفسههای فروشگاهی
چرا چیدمان صحیح کالا در قفسه اهمیت دارد؟
چیدمان مناسب، دیدهشدن محصولات را افزایش میدهد، به مشتریان کمک میکند تا سریعتر آنچه میخواهند را پیدا کنند، تجربه خرید لذتبخشتری ایجاد میکند و در نهایت منجر به افزایش فروش میشود.
اولویت چیدمان کالا در قفسه فروشگاهی چگونه تعیین میشود؟
این اولویت بر اساس فاکتورهای متعددی از جمله دادههای فروش، سودآوری محصول، جذابیت بصری، کالاهای مکمل و رفتار مشتریان تعیین میشود. همچنین باید به ارتفاع قفسه، منطقه دید مشتری و دسترسی آسان به محصولات توجه کرد.
چه محصولاتی را باید در طبقات فوقانی قفسه قرار داد؟
معمولاً محصولات با قیمت بالاتر، کالاهای پرطرفدار و محصولاتی که نیاز به جلب توجه دارند (مانند محصولات جدید) در طبقات بالا قرار میگیرند. این طبقات بیشتر برای محصولاتی مناسب هستند که مشتریان تمایل به بررسی دقیقتر دارند.
«خال سیاه» قفسه چیست و چگونه باید از آن استفاده کرد؟
“خال سیاه” منطقهای در وسط قفسه است که معمولاً کمتر مورد توجه قرار میگیرد. برای استفاده بهینه از این منطقه، میتوانید کالاهای با گردش کندتر یا محصولاتی را قرار دهید که نیاز به معرفی بیشتری دارند.
چرا باید به ارتفاع چشم کودکان در چیدمان طبقات توجه کرد؟
کودکان اغلب محصولات را از سطح دید خود انتخاب میکنند. قرار دادن محصولات جذاب برای کودکان در ارتفاع مناسب، احتمال خرید آنها را افزایش میدهد و تجربه خرید را برای خانوادهها لذتبخشتر میکند.
چه محصولاتی را باید در طبقات نزدیک کف فروشگاه قرار داد؟
معمولاً کالاهای با قیمت پایین، اقلام ضروری روزانه و محصولاتی که مشتریان به سرعت انتخاب میکنند (مانند نوار چسب یا باتری) در این طبقات قرار میگیرند.
تعداد Facing کالا چه تاثیری در فروش دارد؟
“Facing” به تعداد بستههای یک محصول است که رو به مشتری قرار گرفتهاند. افزایش Facing میتواند توجه را جلب کند و فروش را افزایش دهد، اما باید با دقت و بر اساس دادههای فروش تنظیم شود.
چرا کالاهای مکمل را باید نزدیک یکدیگر بچینیم؟
قرار دادن کالاهای مکمل (مانند سس و نان) در کنار هم، به مشتریان کمک میکند تا خرید کاملتری داشته باشند و احتمال خرید هر دو محصول را افزایش میدهد.
سرلاین قفسه (Head-out) را باید به چه محصولاتی اختصاص دهیم؟
سرلاین قفسه، قسمت جلویی و قابل مشاهده قفسه است. این بخش برای کالاهای پرفروش، محصولات جدید یا محصولاتی که نیاز به تبلیغ دارند مناسب است.
بهترین چیدمان نزدیک صندوق چیست؟
در نزدیکی صندوق باید کالاهای کوچک، ارزانقیمت و تکهبندی شده (Impulse Buys) مانند آدامس، شکلات و مجلات را قرار دهید تا مشتریان در حین انتظار برای پرداخت، آنها را خریداری کنند.
چیدمان افقی بهتر است یا عمودی؟
هر دو روش مزایا و معایب خود را دارند. چیدمان افقی معمولاً دید بهتری ایجاد میکند و دسترسی آسانتر است، در حالی که چیدمان عمودی فضای بیشتری را اشغال میکند. انتخاب بهترین روش بستگی به نوع محصول و طراحی فروشگاه دارد.
چگونه میتوانیم چیدمان را بر اساس دادههای فروش اصلاح کنیم؟
با تحلیل منظم دادههای فروش (چه در سطح کالا و چه در سطح قفسه) میتوانید متوجه شوید که کدام چیدمانها موثرتر هستند و کدام محصولات نیاز به تغییر مکان دارند.
رایجترین اشتباهات در چیدمان کالا در قفسه چیست؟
شلوغی بیش از حد، عدم توجه به ارتفاع چشم مشتریان، قرار دادن کالاهای نامرتبط کنار هم و عدم بهروزرسانی چیدمان بر اساس دادههای فروش از جمله رایجترین اشتباهات هستند.
نقش قفسه فروشگاهی در یک چیدمان اصولی چیست؟
قفسهها نه تنها برای نگهداری کالاها، بلکه به عنوان ابزاری برای هدایت مشتریان و ایجاد یک تجربه خرید جذاب عمل میکنند. طراحی مناسب قفسهها میتواند تاثیر زیادی بر روی فروش داشته باشد.
برای طراحی و اجرای قفسهبندی فروشگاه از کجا باید شروع کنیم؟
با ارزیابی فضای موجود، تعیین نیازهای فروشگاهی، تحلیل دادههای فروش، بررسی رفتار مشتریان و در نظر گرفتن بودجه شروع کنید. همچنین میتوانید از کمک متخصصان پروشلف استفاده کنید.